Santiago de Compostela, 22 de abril de 2020. O Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), a través do Instituto de Investigacións Mariñas (Galicia), o Instituto Pirenaico de Ecología (Aragón) e o Instituto de Ciencias da Terra Jaume Almera (Cataluña) ten realizado unha investigación coa que se mostra como as modificacións de uso e cobertura do suelo durante os últimos treinta anos teñen alterado o ciclo do nitrógeno máis que ningún Cambio Climático ou as actividades humanas nos últimos 500 anos.
A investigación se ten realizado no marco dos proxectos chilenos “CONICY” e “FONDECYT” junto coa colaboración do Laboratorio Internacional do Cambio global (LINCGlobal PUC-CSIC). Ademais dos tres institutos do CSIC ten participado a Pontificia Universidade Católica de Chile (PUC) e a Universidade Federal do Rio de Janeiro (UFRJ).
Os resultados se teñen dado a coñecer recientemente en un artigo publicado en Scientific Reports, no que se señala que o impacto do reemplazo da cobertura natural do suelo afecta no solo aos procesos de erosión e perdidas de fertilidade de este recurso, sino tamén á productividade, acumulación de materia orgánica e Estado trófico dos lagos, mediante a alteración dos aportes de sedimentos e nutrientes desde os ecosistemas terrestres aos ecosistemas acuáticos.
O artigo pon o foco en cómo as actividades humanas teñen alterado profundamente o ciclo global de nutrientes a través dos cambios de uso e cobertura do suelo desde a revolución industrial e especialmente durante a Gran Aceleración (1950 CE). Tamén plantea a utilidade dos registros lacustres para contar con unha línea de base de gran profundidade temporal que permite enfrentar de mellor manera os desafíos que plantea o actual cambio global.
A investigación se realizou en Laguna Matanzas, un lago costeiro de Chile central que actualmente se encuentra seco debido á disminución das precipitacións e ao uso do auga para as actividades agroforestales. Se abordó mediante un enfoque que integra múltiples indicadores: análise sedimentológicos, geoquímicos e isotópicos de sondeos de Laguna Matanzas, registros históricos, datos climáticos e imaxes satelitales para avaliar o rol que os cambios nos uso e cobertura do suelo e os cambios no clima teñen tido sobre o ciclo do Nitrógeno en Chile durante os últimos cinco siglos.
“O estudio mostra que os cambios recientes son os máis significativos dos últimos 500 anos e que ni os cambios climáticos ni as actividades humanas previas habían tido un impacto similar sobre o aporte de nutrientes e a disponibilidade de Nitrógeno”, destacan os autores.
A participación do CSIC en Galicia
O CSIC en Galicia ten participado en esta investigación a través do grupo Biogeoquímica Mariña (BGQM), do Instituto de Investigacións Mariñas. Este grupo investiga os ciclos biogeoquímicos de elementos minoritarios (nitrógeno, fósforo e silicio) e traza (bioactivos, grupo do platino e tierras raras), os seus intercambios na interfase Terra-océano e as influencias antropogénicas.
“No presente artigo noso traballo se ten centrado na paleoproductividade interpretada a través do registro sedimentario, especialmente polo contenido de silicio biogénico, na laguna Matanzas e a discusión dos datos. É unha enriquecedora colaboración para BGQM con científicos de outras especialidades que resulta de axuda para comprender mellor o impacto do “antropoceno” nas rías galegas, iniciado hace un lustro por BGQM”, destaca Ricardo Prego Reboredo, profesor de investigación do CSIC.