-O proxecto SUBACID, iniciado en 2017 e que conclúe en xuño, está coordinado por Trinity College Dublin e O CSIC participa a través do Laboratorio de Geoquímica Orgánica do IIM (Vigo). Lo financia a Unión Europea e o Gobierno de Irlanda
-Tras obtener eses resultados, os científicos están estudiando eses biomas ocultos e os seus servizos ecosistémicos na ría como fuentes de nutrientes, contribuyendo ao seu productividade, pero tamén como filtros das augas subterráneas antes do seu descarga ao mar.
Santiago de Compostela, 23 de xuño de 2021. El Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), a través do Laboratorio de Geoquímica Orgánica do Instituto de Investigacións Mariñas (IIM), ten participado en dos estudios pioneros sobre estuarios subterráneos na Ría de Vigo, cuxos resultados se teñen publicado nas revistas Frontiers en Ciencia mariña y Limmnology e Oceanopraphy, e que se teñen desenvolvido no marco do proxecto “Impacto da descarga de augas subterráneas nos procesos de acidificación oceánica das costas atlánticas europeas: cara a sostenibilidade dos servizos ecosistémicos e da produción acuícola” (SUBACID).
O proxecto, coordinado polo Trinity College Dublin e financiado pola Unión Europea a través de H2020-MSCA e o Gobierno de Irlanda a través do IRC-Caroline, ten como obxectivo coñecer a descarga costeira de augas subterráneas e os seus efectos sobre a acidificación mariña nas regiones costeiras atlánticas, cuantificando así esa fuente difusa de auga e evaluando o seu impacto sobre a composición química das augas costeiras superficiales. Ademais, busca contribuír a acadar os obxectivos da axenda 2030 de desenvolvemento sostible das Nacións Unidas ofreciendo información ata ahora desconocida para apoyar as medidas de xestión costeira de cara á sostenibilidade dos recursos mariños.
A selección da Ría de Vigo como área objeto de estudio se debe, segundo explican os investigadores, a “as similitudes biogeográficas de este ecosistema con algunhas regiones costeiras irlandesas e á importancia ambiental, social e económica do marisqueo e o cultivo de bivalvos na zona e, por lo tanto, o elevado impacto potencial da descarga oculta de augas subterráneas na economía local”.
Por unha parte, en un artigo publicado na revista Limnology e Oceanography se da conta dos resultados de un estudio que ten estimado, utilizando técnicas pioneras do Trinity College, que entre o 9 e o 23% dos aportes de auga dulce á Ría de Vigo provienen das augas subterráneas e que, debido a que a composición das augas subterráneas é moi diferente á dos ríos, este flujo de auga dulce pode ser unha fuente importante de compuestos como nutrientes e contaminantes á Ría nunca estudiada anteriormente.
“A descarga de augas subterráneas na costa suele suceder nas praias. En moitas ocasiones, lo que parece auga de mar descargando do interior da praia durante a marea baixa, se trata en realidade de unha mezcla de auga de mar e augas subterráneas continentales. O auga de mar se infiltra na praia e no seu interior se desenvolve unha región oculta de mezcla que se conoce como estuario subterráneo”, explica Severino Ibánhez, investigador principal do proxecto.
Por outra parte, en un artigo publicado a revista Frontiers en Ciencia mariña se describe por primeira vez a presencia de estuarios subterráneos na Ría de Vigo en praias como Ladeira (Baiona) e Panxón (Nigrán) e se constata, ademais, a elevada capacidade filtradora de estes ambientes ocultos, capaces de disminuir significativamente a cantidade de fertilizantes provenientes do continente antes do seu descarga cara a costa debido á elevadísima diversidade microbiana de dichos ambientes, superior á dos terrestres e mariños que lo forman. En esta investigación ten participado ademais o grupo de Oceanografía Biolóxica da Universidade de Vigo.
“Os estuarios subterráneos suponen unha expansión oculta das interaccións entre o continente e o océano costeiro, entre os usos do suelo e a calidade das augas costeiras, entre os impactos antropogénicos en Terra e a saúde da costa. polo seu carácter subterráneo, son biomas de difícil estudio que requieren a confluencia de diferentes disciplinas. Sen embargo, estes ecosistemas subterráneos son de extraordinaria importancia tanto desde o punto de vista mariño como terrestre pues determinan a transferencia subsuperficial de nutrientes cara a costa, ayudando á productividade costeira aínda que, en exceso, poden provocar efectos nocivos como a eutrofización e a proliferación de algas tóxicas. Desde o punto de vista terrestre, suponen zonas de descarga de auga subterránea no cuantificada pero imprescindible para a xestión eficiente dos recursos hídricos na zona, ademais de ser zonas vulnerables á salinización por sobreexplotación e o aumento do nivel do mar”, destaca Severino Ibánhez.
O proxecto se pode seguir nas redes sociales Facebook y Twitter