Con motivo da Década das Ciencias Mariñas impulsada pola ONU (#ODS14), que pretende xerar un marco común que garanta que as ciencias mariñas apoien plenamente as accións para xestionar de maneira sostible os océanos e mares do mundo e acadar así os Obxectivos da Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sostible, os centros mariños do CSIC —IMEDEA, CEAB, ICM, ICMAN e IIM— organizamos un ciclo de conferencias conxunto titulado “Seamposium: abordando novas fronteiras da investigación mariña”, co que se crea un foro de debate arredor dun seminario mensual impartido por unha persoa experta recoñecida en diferentes temáticas mariñas.

Gañadores, perdedores e cambios no ecosistema peláxico do Mediterráneo occidental: integrando coñecemento e proxectando traxectorias de cambio

Na actualidade, o enfoque de avaliación de stocks individuais é o máis empregado para a xestión dos recursos mariños. Porén, a dinámica dos stocks explotados está influída por factores distintos da pesca. As dinámicas ambientais e ecosistémicas, así como os aspectos económicos e sociais, tamén son moi relevantes e poden interactuar cos impactos da pesca. Estes factores adoitan pasarse por alto ao tomar decisións de xestión.

En particular, as especies de pequenos peixes peláxicos (SPF), como a sardiña europea (Sardina pilchardus) e o bocarte europeo (Engraulis encrasicolus), son algunhas das especies máis explotadas comercialmente no noroeste do mar Mediterráneo. Nas últimas décadas amosaron cambios importantes en termos de abundancia, biomasa, condición corporal, crecemento, reprodución e distribución espacial. Formuláronse diferentes hipóteses para explicar estes cambios, como un aumento dos impactos da pesca; cambios nas condicións ambientais que afectaron ao recrutamento anual, ao crecemento, ás condicións xerais dos organismos e á produtividade e calidade do plancto; unha recuperación recente dos depredadores peláxicos; e a competencia polo alimento con medusas ou coa alacha (Sardinella aurita).
No marco de tres proxectos consecutivos, SPELMED, PELWEB e PELCAT, buscamos mellorar e integrar o coñecemento sobre os SPF nunha plataforma multimodelo para cuantificar os impactos e proxectar futuras traxectorias de cambio. En concreto, pretendemos (1) identificar cambios históricos nas características das poboacións de pequenos peixes peláxicos (por exemplo, condición corporal, abundancia e distribución); (2) cuantificar as consecuencias ecolóxicas e socioeconómicas dos cambios nas poboacións de SPF sobre as pesqueiras, as especies depredadoras emblemáticas e as dinámicas do ecosistema no seu conxunto; e (3) identificar opcións robustas de xestión futura para acadar poboacións de SPF resilientes e saudables e unha explotación sostible baixo o cambio climático.

Durante esta charla presentarei algúns dos nosos achados e ilustrarei a importancia dunha consideración integrada dos factores climatolóxicos, ambientais, ecolóxicos e socioeconómicos na xestión dos recursos explotados desde unha perspectiva de xestión baseada no ecosistema. Amosarei as ferramentas que empregamos para xerar e integrar resultados, desde avaliacións de stocks ata modelos de distribución de especies e modelos ecosistémicos espazo-temporais orientados a procesos.