A tese de Elsa García ten determinado por primeira vez a dieta das paralarvas de calamar común europeo, a de Robert Stryinski identifica e caracteriza o proteoma do nematodo parásito A. simplex e a de Daniel Broullón revela que na Ría de Vigo a zona interna se está acidificando a unha velocidade maior que a zona externa.
Santiago de Compostela, xoves 27 de outubro de 2022. Este mes de outubro se teñen defendido tres tese doctorales realizadas no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM) do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), obteniendo en ambos casos a máxima calificación.
Elsa García Mayoral (Barcelona, 1990) defendió no IIM, no marco do programa DoMar, a tese doutoral “Ecoloxía de loliginid lura en un costeiro upwelling”, dirixida por Ángel F. González González (grupo Ecología e Recursos mariños, IIM) e Álvaro Roura Labiaga (Grupo Profand), obteniendo así o título de doutora pola Universidade de Vigo.
O principal obxectivo de esta tese foi mellorar o coñecemento da ecología dos calamares da familia Loliginidae, centrando os estudios na etapa planctónica, a máis desconocida e esencial para a avaliación de stocks, desenvolver modelos de crecimiento ou estudar o desenvolvemento ontogenético.
Como resultados, se teñen identificado tres especies de paralarvas de loligínidos empleando técnicas moleculares (Loligo vulgaris, Alloteuhis media y Alloteuthis subulata) e mostrando diferencias no seu distribución espacial. Unha vez se pudo identificar as diferentes especies de paralarvas encontradas en costas galegas, o siguiente paso foi calcular os patrones de crecimiento de cada especie. Os resultados mostraron que existen diferencias de tamaño coa mesma edade entre os diferentes géneros, siendo L. vulgaris máis grande que A. media y A. subulata.
A siguiente incógnita resuelta foi a dieta das paralarvas salvaxes de L. vulgaris, o cal resultó ser un depredador generalista con unha gran fuente de alimento proveniente de crustáceos como copépodos e krill.
Para finalizar, se vio que a especie L. vulgaris presenta unha alta diversidade e homogeneidade xenética con un alto flujo de xenes a lo largo da costa oeste da Península Ibérica, que sugiere a presencia de unha única poboación a efectos de estratexias de xestión pesqueira.
“Hay moi pocos estudios que se centren na fase planctónica de un cefalópodo, quizás debido ao seu distribución e poca abundancia no plancton, lo que hace difícil o seu obtención nos muestreos. Con esta tese se ten averiguado por primeira vez a dieta das paralarvas do calamar común europeo, Loligo vulgaris, que ten un alto valor comercial nas pesquerías de cefalópodos, sobre todo en España e Portugal, ademais de poder disociar as tres especies de paralarvas que encontramos nas costas galegas e así poder realizar análise moito máis exactos segundo a especie para unha xestión de pesquerías óptima”, destaca a autora.
Robert Stryinski (Varsovia, 1993) defendió na Universidade de Varmia e Masuria (UWM), Olsztyn (Polonia) a tese doutoral “Proteoma do parásito nematodo Anisakis simplex s.s. (Proteome profiling do parasitic nematode Anisakis simplex s. s.)”, dirixida por Eżbieta Łopieńska-Biernat (UWM) e Mónica Carrera Mouriño (grupo Química de Produtos mariños, IIM), obteniendo así o título de doutor pola UWM.
“Anisakis simplex é un nematodo parásito que causa anisakiasis en humanos. O consumo de peixe que contenga larvas vivas de A. simplex pode representar un risco para a saúde debido ao seu capacidade para penetrar na mucosa gastrointestinal. Así mesmo, os alimentos contaminados con alérgenos de parásitos poden causar reaccións alérgicas graves en humanos potencialmente susceptibles. A creciente popularidade de comer peixe crudo e o rápido aumento da poboación de este nematodo, así como a expansión do seu área de distribución, están provocando un aumento no número de casos de anisakiasis. Ata o momento, a bioloxía de este parásito no parece entenderse completamente. Por lo tanto, resulta útil estudar a fondo o proteoma de este nematodo, xa que ata o momento no había sido completamente caracterizado, lo que pode arrojar luz sobre os mecanismos moleculares do crecimiento e desenvolvemento do parásito, así como as interaccións huésped-parásito”, explica o autor.
O principal obxectivo da tese foi identificar e caracterizar o proteoma do nematodo parásito A. simplex a nivel global e tisular. En este sentido, se describieron os proteomas globales das dos etapas de desenvolvemento, L3 e L4, do nematodo A. simplex. Se identificó e caracterizó por primeira vez o proteoma máis completo e preciso de esta especie mediante cromatografía líquida de ultra alto rendimiento acoplada a espectrometría de masas en tándem de alta resolución (LC-MS/MS) e etiquetado de masas de péptidos en tándem isobárico (TMT) para a cuantificación relativa de proteínas. Ademais, se identificaron proteínas de nematodos nos tejidos responsables do contacto co huésped, é decir, do intestino e da cutícula. Mediante o uso de un flujo de traballo proteómico similar e un análise complejo de datos proteómicos, se identificaron conjuntos integrales de proteínas características dos tejidos de nematodos estudiados.
Daniel Broullón Durán (Bueu, 1988) defendió na Universidade de Vigo, no marco del programa DoMar, la tesis doctoral “Neural redes e o seawater CO2 sistema. do global océano ao Ría de Vigo”, dirigida por Fiz Fernández Pérez e Rosa Reboreda Bouza (grupo Procesos Oceánicos en Cambio global, IIM).
Por unha parte, a tese trataba de reflejar o Estado medio dos océanos nas últimas décadas a través da generación de climatologías globales de variables que reflejan ou contribúen a analizar o proceso de acidificación oceánica, uno dos impactos generados polas emisións antropogénicas de CO2 á atmosfera. Por outro lado, se planteaba analizara este tipo de variables na Ría de Vigo, para mostrar “o Estado de saúde” da ría e cuál podría ser o seu porvenir. Para acadar estes obxectivos pretendía ponerse en valor unha ferramenta moi potente do campo da intelixencia artificial e no moi utilizada en estudios de oceanografía: as redes neuronales artificiales.
“Antes da realización da tese existían xa climatologías que mostraban o Estado dos océanos. Sen embargo, presentaban ciertas carencias (baixa resolución espacial, únicamente algunhas representaban a superficie do océano, altos errores en algunhas áreas…) que necesitaban ser solventadas. Na parte relativa á Ría de Vigo, os estudios que evaluaban o proceso de acidificación eran escasos e necesitaban aportarse novos e robustos resultados para mostrar o Estado actual da ría e inferir o seu evolución”, explica o autor.
En cuanto aos resultados alcanzados, a nivel do océano global, se generaron climatologías de variables asociadas ao proceso de acidificación oceánica coa axuda das redes neuronales. Tamén se mejoraron os errores que presentaban os métodos de generación de climatologías que existían previos á tese, e se aumentó a cobertura das climatologías previas, así como o seu resolución espacial e temporal. As climatologías permitieron mostrar o Estado de todos os océanos do planeta, asociado ao proceso de acidificación oceánica.
En cuanto á Ría de Vigo, se encontró que a zona interna se está acidificando a unha velocidade maior que a zona externa. Ademais, se pudo inferir que probablemente na década dos 70 do presente siglo, os organismos mariños que habitan esas zonas van a estar sometidos a condicións críticas para o seu supervivencia debido aos niveis de pH que se alcanzarán e, sobre todo, á baixa concentración que se espera do ion carbonato de calcio, que é de gran importancia para que moitos organismos generen os seus estructuras (mexillóns, almejas, navajas…).