Dende the seu despacho in the terceiro andar of the sede of IIM-CSIC, Noelia Fajar lembra with tristura the day in the that, chegando á its residencia universitaria en Compostela, viu in the tele the imaxe of the Prestige medio afundido.
Fálanos now the investigadora posdoutoral in the group of Procesos Oceánicos en Global Change, onde estuda the procesos of ocean acidification.
Filla dun ex-traballador of superpetroleiros, veciña of the vila mariñeira of the Guarda, estudante of Química and activista of the movemento “Nunca More”. With só 20 years the Noelia the traxedia tocáballe of preto by moitas vías different.
the that te dedicabas in the days previos to the afundimento of the Prestige?
Pois xustamente tiña 20 years. Estaba empezando the 3º year of the Licenciatura of Química in the University of Santiago of Compostela. Xusto coincidía that era a tempada in the that tiña moi pouco tempo libre porque asistía the clases teóricas in the facultade pola tomorrow and, pola tarde, voltaba ás aula for the prácticas of laboratorio. Practicamente estaba todo the day in the facultade.
the soubeches of the afundimento? Lembras the that pensaches nese momento? the was cambiando the túa percepción of the problema co paso of the days?
Nunha desas event days longuísimas, ese day cheguei tarde and moi apurada á ‘resi’ and tocoume comer soa, thus that puxen the noticias and the imaxe of the petroleiro semiafundido was demoledora. the bágoas viñeron inevitablemente aos meus ollos! Recordo a sentimento of angustia: ¿and now that?, ¿that van facer?
Eu are of sea, are dun pobo mariñeiro, the Guarda, aínda that in the miña familia non hai tradición of fishers. With todo, tiñamos conexión co sea by outros motivos that in the achegaban moito more á catástrofe: the meu pai, Eloy Fajar, traballou toda the its vida facendo the carga and descarga of superpetroleiros by todo the mundo, the starts from of the empresa ESSO.
the primeiras informacións that chegaban eran more a desinformación. Non sentiamos that estivera the seguir ningún protocolo of actuación, era a sensación of caos total.
the meu pai só dicía: “¡iso descárgoo eu! that the leven the a porto, that descarga the boat and só fará dano nese lugar”. the viña of vivir in the its empresa the catástrofe of the Exxon Valdez, and tiña coñecementos of emerxencias, pero ninguén collía the teléfonos.
the sensación in the casa era of desánimo absoluta, pero in the facultade non melloraba moito. Todo the mundo tiña a opinión, always pensando en salvar the coast. Lembro that fixeron experimentos of flotabilidade, of extracción, and seguramente mil cousas more, pero eu inda era a estudante and descoñecía moito of the thatguramente fixeran the nosos ‘profes’.
Afortunadamente, the meu curso era moi proactivo and pronto puxémonos á fronte of the manifestacións, facendo pancartas, carteis, pedindo collaboration… todo the that in the propuñan! the medida that pasaban the days, iso si, the situación volvíase more pesimista; había moitos quilómetros of coast afectada, the pesar of the marea of solidariedade that provocou the marea negra, the fuel semellaba afectar xa the toda the vida of the coast.
Era, and é, moi, moi triste!
the impactou on ti this event? Tes algunha lembranza that quedara contigo deses days?
the greater lembranza é the sensación of impotencia, nunha starts from potenciada polas conversas in the casa: era a catástrofe of moita envergadura and, the pesar of that the meu pai tiña the coñecementos for axudar, non podía. Ten thatr devastador for the and moitos of the seus compañeiros galegos ver the, by erros human, se perde tanta diversidade.
of the facultade the that more lembro é the ánimo of loita: ¡nunca more! Esa frase that in the quedou the todos gravada for always.
Also the sentimento of in addition, of xuntos somos more fortes. the Prestige marcou profundamente á nosa promoción, of feito, a of the images that puxemos in the noso acto of licenciatura was dunha manifestación histórica in the that ven ás nubes of chuvia on the Catedral of Santiago, nunha praza of the Workshop ateigada of xente.
Todos nós estabamos alí, éramos starts from daqueles puntos!
the resposta scientific, social and política
Dende the túa perspectiva actual, that aportou the science during the crise of the Prestige? Tívose en conta the knowledge scientific in the toma of decisións?
Estando in the facultade of Química lembro that chegaban mostras for analyse; pero logo, in the medios, semellaba that this work scientific, the probas that facían, era descoñecida. Non lembro a sensación of in addition, of loitar in the mesmo sentido, between institutos of research and the clase política responsible of dar resposta.
the dixen antes, the sensación that imperaba era the of caos, of présa, ninguén quería ter the boat in the seu porto and tampouco había a clara instrución of obriga, a protocolo that acatar. Descoñezo se houbo communication directa, pero in the fondo, todos the institutos and universidades estabamos to the servizo of the goberno, hai moitos expertos en different eidos that deberían ser escoitados.
the that si lembro with gran admiración are the images of aquel team of scientists that embarcaron nun minisubmarino for baixar to the boat afundido.
Lembro the miña sensación of ansiedade by estar metida nese batiscafo tantas hours. “that valentes!” – pensaba – “Ogallá the that atopen sexa esperanzador”. the that non sabía era that Fiz Fernández Pérez, a of the valentes, sería the meu director of tese years despois.
and the resposta citizen and the limpezas that realizaron in the praias? Were determinantes á hour of paliar the consecuencias of the mareas negras?
From logo, the more impactante was the marea of solidariedade. in the nosa zona of the sur of the Rias Baixas, afortunadamente, non chegou tanto fuel nin houbo tanta perda and desolación the noutras partes of the coast Galician.
the dita the saber popular, the desgrazas unen the xente. Neses days viñeron people of todos lados the botar a man. Creo that esa axuda was importantísima á hour of quitar the fuel. Doutro xeito, the traballos of limpeza seguramente durarían moitísimo more porque, recuperando of new the saber popular: the cosas of palacio van despacio.
the impact, the recuperación and the future
Dende the teu eido of estudo, aprécianse consecuencias the day of today of the afundimento? Cres that coñecemos, realmente, the alcance of the impact?
Vinte years despois daquel momento are investigadora in IIM-CSIC, licenciada en Química and doutorada en Oceanography Química.
With todo, dende that comecei the investigar the ocean en 2008, the meu ámbito of estudo non is moi related coa contaminación coastal. Eu céntrome more en outros procesos that pretenden quantify the ocean acidification medindo the substancias that producen cando the CO2 se disolve in the water of sea.
By tanto, descoñezo se algún group or Centre of research ten open a liña of work neste eido. the that si penso é that for poder evaluate the volta á “normalidade” of certos ecosystems precisamos ter information histórica of data of pH of the areas afectadas, of antes and, also, of during and despois.
the areas costeiras teñen a dinámica particular and are afectadas by moitos procesos característicos of cada Ría that habería that ter en conta. Precisamos estudos and research se queremos coñecer realmente the seu estado.
in the túa opinión, that precisaríamos for evitar, of new, a accidente coma this? and for evitar the their consecuencias?
the todos the galegos, espero that non volva the suceder a catástrofe similar the of the Prestige, ¡xa in the chegou ben! the corredor Atlantic ten a tráfico marítimo moi importante polo that pasan moitísimos vessels with different perigos for the nosas costas. Gustaríame pensar that now si estamos preparados for abordar calquera incidencia from the seu comezo, pero descoñezo totalmente the leis that hai to the respecto and the plans of emerxencia.
Dende logo, espero that teña aprendido that é mellor “previr that lamentar”.
that pode aportar the science en futuras crises?
Coa pandemia of the covid demostrouse sobradamente that the scientists estamos for axudar the population and penso that the xente valora more the knowledge scientific.
in the caso of repetirse outro accidente destas characteristics confiarase more in the bo facer of the scientists: in the tomas of mostras and its análise, tools estatísticas and tratamento of the data, etc. the population demandará more the nosa axuda and espero that the that gobernan also.